Hvaš vill Ómar upp į dekk?

Eftir Snorra Sigurjónsson

Frį žvķ Ómar Ragnarsson hinn įstsęli skemmtikraftur og sjónvarpsmašur „kom śt śr skįpnum” og įkvaš aš beina öllum sķnum kröftum ķ žįgu ķslenskrar nįttśru, svo ekki sé nś talaš um aš skipta sér af žjóšmįlum almennt, höfum viš oršiš vitni aš ótrślegum višbrögšum gegn žessari įkvöršun hans.

 

Hvaš er žessi góši mašur aš skipta sér af pólitķk?  Ómar sem hefur stašiš sig svo vel og unniš ómetanlegt starf fyrir žjóšina sem frétta- og žįttageršarmašur.  Hann sem hefur vakiš athygli į svo mörgu sem oft vill gleymast og sżnt okkur myndir af einstęšri nįttśru.  Af hverju gat hann bara ekki haldiš žessu įfram įn žess aš „óhreinka” sig ķ pólitķk spyr fólk.  Aušvitaš svarar Ómar žessu best sjįlfur og hann hefur gert žaš. Ég var meš fordóma um Ómar, aš vķsu mjög jįkvęša, ég sį hann ekki fyrir mér sem stjórnmįlamann.

 

Nś hefur žjóšin oršiš vitni aš žvķ aš Ómar er miklu meira en óhįšur fréttamašur og skemmtikraftur.  Hann er ótrślega nęmur į allt sem skiptir okkur mįli.   Sjįlfur hef ég veriš žess ašnjótandi aš kynnst honum ķ starfi meš Ķslandshreyfingunni.  Ég er ósvikinn af žeim kynnum og sķfellt kemur Ómar mér į óvart meš yfirgripsmikilli žekkingu og mannkęrleika.  Kynnin stašfesta svo ekki veršur um villst aš drifkraftur žessa manns og allt hans starf innan hreyfingarinnar er vel ķgrundaš og byggist į hugsjónum um naušsyn žess aš bjarga Ķslandi frį eyšileggingu af mannavöldum og um betra mannlķf ķ öllum landshlutum. Ef fleiri stjórnmįlamenn tileinkušu sér višhorf og vinnubrögš Ómars vęri pólitķkin vitręnni og skemmtilegri en raun ber vitni.

Stórišjudraugurinn

Žaš voru fleiri en Ómar sem geršu sér grein fyrir žvķ aš umhverfismįl į Ķslandi eru ķ sjįlfheldu, en til aš fį žar einhverju breytt yrši aš stofna stjórnmįlaflokk meš žau mįl ķ fyrirrśmi.  Sį flokkur yrši aš sękja fylgi sitt inn ķ rašir žeirra sem kenna sig viš mišju og til hęgri.  Žessi flokkur er Ķslandshreyfingin - lifandi land.

 

Kannanir benda til žess aš um 60% žjóšarinnar séu mótfallin mengandi stórišju meš tilheyrandi landspjöllum.  Žrįtt fyrir vilja fólks nęr žetta višhorf žó ekki ķ gegn hjį starfandi stjórnmįlaflokkum nema hjį Vinstri gręnum. Sį flokkur viršist į hśrrandi uppleiš, en hugmyndafręši žeirra mun takmarka fylgi žeirra og žeir munu ekki geta kvešiš stórišjudrauginn nišur einir į bįti.

 

Eins og dęmin sanna er öšrum flokkum į žingi ekki treystandi ķ žessum mįlum. Fólk meš żmsar stjórnmįlaskošanir hefur lagt mikiš į sig til aš koma vitinu fyrir žingmenn og veriš óžreytandi aš benda į hversu arfavitlaus stórišjustefnan er, hvort sem litiš er til nįttśruspjalla eša efnahags- og félagslegra žįtta.

 

Aš öšrum ólöstušum kemst žó enginn meš tęrnar žar sem Ómar hefur hęlana ķ žessari barįttu.  Enginn hefur lagt eins mikiš undir og žaš hefur hann gert į eins óeigingjarnan hįtt og hęgt er aš hugsa sér.   Žaš viršist hins vegar vera sama hversu góš rökin eru, įfram skal valtaš yfir sérfręšiįlit og heitar tilfinningar fólks.  Žannig vinnubrögšum veršur aš breyta į Alžingi og žaš skal vera hęgt.

Ekki eins mįls flokkur

Sem stjórnarmašur hjį Ķslandshreyfingunni get ég fulllvissaš kjósendur um aš mikil vinna hefur veriš lögš ķ aš skapa raunhęfa stefnu žar sem sérstök įhersla er lögš į frelsi til athafna og aš skapa umgjörš fyrir einstök byggšarlög til aš žau geti eflst į eigin forsendum.  Viš ętlum ekki aš įkveša hvar hver skal bśa og viš hvaš hver starfar, en frjór er frjįls mašur og viš viljum tryggja aš fólk geti bśiš meš reisn hvar sem er į landinu. Til žess žarf fólk aš geta sótt naušsynlega žjónustu į aušveldan hįtt og žar dugar ekkert minna en stórįrtak ķ samgöngumįlum. Fjarskiptamįlum žarf einnig aš koma ķ višunandi horf.  Jöfnun bśsetuskilyrša er hagur allra.

 

Žį viljum viš losa um żmsa fjötra t.d. opna glugga (gera litla rifu framhjį kvótakerfinu umdeilda) til žess aš fólk geti róiš til fiskjar įn žessa greiša milljónir fyrir fiskveišiheimildir.  Mörkin žar yršu smįbįtar undir 6 tonnum meš hįmark 2 handfęrarśllur.  Sumarveiši į slķkum bįtum myndu gjörbreyta bęjarlķfi vķša um land.  Afli yrši langt innan vikmarka žess sem Hafró gefur sér žegar veišheimildir kvótaskipa eru įkvešnar og ętti žvķ ekki aš hafa įhrif į žęr heimildir.  Žį žyrfti einnig aš losa um fjötra sem torvelda fólki aškomu ķ hefšbundinn bśskap.  Ęska og elli verša ekki afgangsstęršir hjį okkur.  Viš höfum ekki gleymt žvķ hverjir komu žjóšinni yfir erfišustu hjalla og viš vitum hverra er framtķšin.

 

Ómar stendur ekki einn

Til forystu og į frambošslista hjį Ķslandshreyfingunni hefur valist einstakur hópur hugsjónafólks sem stendur žétt saman.  Žessi hópur bżr yfir vķštękri žekkingu og reynslu į żmsum svišum og hefur tekiš įbyrga afstöšu ķ helstu mįlaflokkum sem skipta žjóšina mįli.

 

Endilega, kķkiš inn į heimasķšu okkar www.islandshreyfingin.is og kynniš ykkur stefnumįl og glęsilega frambošslista.  Svo er bara aš kjósa karlinn og hans įgęta fólk, hann į žaš skiliš og žaš sem meira er um vert,  landiš og žjóšin žurfa svo sannarlega į žessum kröftum aš halda.

 

Snorri Sigurjónsson skipar 5. sęti į lista Ķslandshreyfingarinnar ķ Reykjavķkurkjördęmi sušur


Hjörleifi svaraš

Eftir Sigurš H. Siguršsson

 

Ķ Fréttablašinu ķ dag (ķ gęr, innsk. ritstjóra), föstudaginn 13/4 birtist grein eftir hinn vķgamóša Hjörleif Guttormsson žar sem hann fer žess į leit viš Ómar Ragnarsson og Ķslandshreyfinguna - lifandi land aš žau hętti viš margbošaš framboš sitt til Alžingis. Hjörleifur er vel žekktur fyrir barįttu sķna gegn įlverum og virkjanaęšinu sem nś geisar sem aldrei fyrr og hefur vissulega veriš drjśgur ķ žeirri barįttu. En grein hans er žvķ mišur ekki uppbyggilegt innlegg.

  

Ķslandshreyfingin - lifandi land var stofnuš ķ žeim tilgangi aš fjölga ķ gręna lišinu. Henni er ętlaš aš vera mįlsvari žeirra sem lįta sig umhverfismįl miklu skipta en geta af żmsum öšrum įstęšum ekki kosiš Vinstri gręna. Eitt helsta barįttumįl hennar er aš styšja viš nżsköpun og frumlega atvinnustarfsemi ašra en žį sem skašar land og žjóš. Hśn leggur įherslu į sjįlfbęra nżtingu aušlindanna og kżs gęši umfram magn og fjölbreytni umfram einsleitni. "Gręn-vöxtur" er góškynja hagvöxtur. Hśn styšur heils hugar viš einkaframtakiš og er į móti auknum skattaįlögum. Hśn vill sjį blómlega starfsemi ķ öllum byggšum.

  

Framtķšarlandiš ętlaši sér svipaša leiš, en ķ kosningu mešal félagsmanna varš nišurstašan sś aš ekki skyldi bjóša fram til Alžingis. Hjörleifur beitti sér žar mjög einaršlega gegn hugmyndinni og talaši oft og lengi į móti henni. Žaš mį žvķ vera ljóst aš hann vill ekki undir neinum kringumstęšum sjį annaš stjórnmįlaafl sem leggur höfušįherslu į umhverfismįl. Heldur vill hann trśa žvķ aš allir svarnir umhverfissinnar muni styšja VG hvar svo sem önnur įherslumįl žeirra liggja.

  

Gallinn viš žetta śtspil Hjörleifs er sį aš hann er aš spilla fyrir vinnu okkar viš frambošiš. Sķšustu daga og vikur hefur veriš unniš aš žvķ fullum fetum aš koma saman trśveršugri stefnu og mįlefnaskrį. Žaš hafa veriš haldir fundir vķša um land meš fulltrśum hins nżja frambošs. Sķšast ķ gęr var mjög spennandi fundur ķ Išnó žar sem Arthur Bogason formašur Landssambands smįbįtaeigenda og Frišrik Arngrķmsson framkvęmdastjóri LĶŚ tölušu fyrir sķnum įherslumįlum og svörušu spurningum frį gestum ķ sal.

 

Mikill tķmi hefur fariš ķ aš finna frambęrilegt fólk til aš leiša alla frambošslistana. Žeirri vinnu er nś aš mestu lokiš og verša listarnir kynntir nś um helgina. Vonumst viš til aš žaš slįi į allar śrtöluraddir ķ eitt skipti fyrir öll.

  

Aš bjóša fram til Alžingis er lżšręšisleg leiš til žess aš hafa įhrif į mikilvęg mįl og nį fram breytingum. Žaš er lķka įhęttusöm leiš žvķ aš aldrei mį ganga śt frį žvķ sem vķsu aš nżtt framboš komi fólki inn į žing. Ašrar leišir eru vissulega fyrir hendi, t.d. aš "styrkja" stjórnmįlaflokka og fį žess ķ staš sporslur og fyrirgreišslur lķkt og tķškast hér ķ rķkum męli. Einnig er hęgt aš fara śt ķ yfirtöku į eldri flokkum og breyta žeim ķ sérhagsmunasamtök įn žess aš sauštryggir kjósendur hętti stušningi sķnum. Loks er hęgt aš beita žingmenn žrżstingi lķkt og Framtķšarlandiš gerši meš auglżsingaherferš og undirskriftasöfnun sinni. Hjörleifi hugnast sś leiš trślega best en viš sem stöndum aš Ķslandshreyfingunni - lifandi landi teljum aš lķklegast til įrangurs sé aš koma okkar fólki inn į žing. Annars vęrum viš ekki aš žessu.

  

Aš ętla aš gera Ómar og Ķslandshreyfinguna įbyrga fyrir žvķ ef rķkisstjórnin fęr aukinn byr ķ seglin er afar ósanngjarnt og ętti Hjörleifur aš hafa hugsaš sig um tvisvar įšur en hann įkvaš aš rįšast opinberlega gegn okkur. Hins vegar eru 4 vikur til kosninga og mjög margir kjósendur enn óįkvešnir. Viš munum kynna okkar mįlstaš eins vķša og unnt er og erum žakklįt öllum žeim sem ašstoša okkur ķ žvķ sambandi.

  

Af hverju bišlar Hjörleifur ekki frekar til žeirra umhverfissinna sem kosiš hafa Sjįlfstęšisflokk og Framsóknarflokk og hvetur žį til aš styšja Ķslandshreyfinguna?

Siguršur H. Siguršsson er félagi ķ Ķslandshreyfingunni - lifandi landi


Hvaš er Ķslandshreyfingin - lifandi land?

Eftir Snorra Sigurjónsson

Lifandi land er tįkn fyrir išandi mannlķf ķ lifandi landi žar sem frelsi til athafna fęr notiš sķn.  Ķ stefnu hreyfingarinnar er sérstök įhersla lögš į jöfnun bśsetuskilyrša žar sem sjįlfbęr nżting lands og sjįvar er höfš aš leišarljósi og eignaréttur virtur. Aušlindir geti žó enginn įtt.  Žęr eru ekki einu sinni žjóšareign, heldur sameiginleg veršmęti sem okkur hefur veriš trśaš fyrir į mešan viš erum hér.  Žetta višhorf er ķ góšu samręmi viš hugtakiš sjįlfbęra žróun sem svo margir hafa tamiš sér aš nota en žvķ mišur ašeins ķ orši en ekki į borši.

Hvaš er sjįlfbęr žróun?

Hugtakiš sjįlfbęr žróun nęr yfir žaš aš fullnęgja žörfum samtķšar įn žess aš skerša möguleika komandi kynslóša til aš męta sķnum žörfum.Sjįlfbęr žróun byggist į žremur grundvallaržįttum.  Žeir eru nįttśruvernd, efnahags- og félagsmįl.  Žessa žrjį žętti žarf aš styrkja įn žess aš einhver žeirra vaxi į kostnaš hinna.  Ef hlutfalliš raskast of mikiš mun jafnvęgi ķ žjóšarbśskapnum og ķ žjóšarsįlinni fara śr skoršum.  Hugtakiš sjįlfbęr žróun er višurkennt, ekki nżtt af nįlinni og ekki einu sinni ķslenskt.    Hugmyndafręši gömlu flokkanna į Ķslandi hefur margt aš geyma sem gagnast framtķšarsżn um sjįlfbęra žróun.  Ķslandshreyfingin mun nżta žaš besta sem žar er aš finna og tengja nżrri hugsun um velferš og frumkvęši fólks til góšra verka.  Hér skal žó undirrstrikaš aš nįttśruvernd veršur ķ fyrirrśmi hjį hinum nżja stjórnmįlaflokki.  Sś sérstaka įhersla mun ekki skekkja myndina, heldur rétta hana af.  Gömlu įherslurnar hafa skekkt žį mynd sem flestir vilja sjį.

 

Byggšamįl

Ekki hefur fariš fram hjį neinum, žrįtt fyrir bęttan efnahag, aš misrétti hefur aukist į Ķslandi undanfariš og bśseturöskun valdiš skaša.  Žessi staša er engin tilviljun.  Umgjöršin er skökk.Viš hjį Ķslandshreyfingunni höfum sķšur en svo į móti žvķ aš einhverjir efnist, žaš ętti aš koma öllum til góša ef rétt er į haldiš.  Žaš mį žó aldrei verša į kostnaš nįttśrunnar eša bśsetuskilyrša.  Viš viljum žó ekki įkveša hvar hver į aš bśa og viš hvaš hver starfar.  Viš treystum fólki til aš įkveša slķkt sjįlft.Til aš nį fram breyttu višhorfi žarf aš bęta ķmynd landsbyggšarinnar, leggja įherslu į betri menntun ķ vķšum skilningi, bęta samgöngur og jafna bśsetuskilyrši.  Grundvallarskilyrši er aš greišar leišir verši aš byggšakjörnum žar sem naušsynlega žjónustu er aš fį.  Nż hugsun ķ anda lifandi lands mun breyta ķmyndinni, en til žess žarf žjóšin aš vinna saman.  Ķsland allt er land tękifęranna. 

 

Alžing og lżšręši

Til žess aš geta tekiš afstöšu til mįla žarf upplżsta umręšu ķ žjóšfélaginu įšur en stórar įkvaršanir eru teknar, ekki innantóm slagorš og skķtkast.  T.d. hafa ķslensk stjórnvöld og alžingsmenn svikist undan ķ žvķ aš upplżsa um kosti og galla einstakra įkvaršana.  Flestir rįšamanna hafa ekki einu sinni fyrir žvķ aš skoša žau svęši sem įkvešiš er aš fórna į altari stórišjunnar.  Aš fara gegn grundvallarreglum lżšręšisins ķ slķkum mįlum er mjög alvarlegt og ętti ekki aš lķšast.Til aš endurheimta viršingu Alžings žarf żmsu aš breyta, m.a. annars žvķ aš innan flokka geti talist ešlilegt ķ sumum mįlum aš fariš sé į svig viš vilja meiri hluta žingflokks.  Aš rekast illa ķ flokki, eša aš vera trśr sannnfęringu sinni ķ einstökum mįlum er tvennt ólķkt.    Skošanaskipti ęttu aldrei vera žannig aš alžingsmenn starfi eins og įhorfendur į fótboltavelli žar sem hver heldur meš sķnu liši į hverju sem gengur og engin viršing borin fyrir andstęšingunum.  Viš hjį Ķslandshreyfingunni - lifandi landi viljum ekki hafa Alžing Ķslendinga žannig.

 

Vinstri, hęgri snś…

Margir kjósendur treysta ekki sķnum gamla flokki lengur af żmsum įstęšum, m.a. ķ umhverfismįlum.  Žarna er tómarśm og žar hefur Ķslandshreyfingin ętlaš sér stórt hlutverk.  Aš bjóša fram til Alžings į öllu landinu er stór įkvöršun.  Sś įkvöršun er til komin af illri naušsyn.  Hįlendiš og Ķsland allt er ķ mikilli hęttu.  Įnęgjulegt er žó aš žjóšin er aš vakna til umhverfisvitundar og aš slķk sjónarmiš hafa nś fengiš rżmi ķ öllum flokkum, en žaš mun ekki duga.  Ķ Samfylkingunni, Frjįlslynda- Framsóknar- og Sjįlfstęšisflokknum er ennžį til stašar ótrślegt fylgi viš stórišjuįform.  Höfum hugfast aš “hófleg stórišja” er ekki til.

 

Betri kostur

Ef žś ert einlęgur nįttśruverndarsinni en ekki mjög vinstri sinnašur žį er kominn nżr valkostur fyrir žig, valkostur um lifandi land.  Žótt flestir séu farnir aš veifa gręnum flöggum žį liggur fyrir aš enn er vešjaš į mengandi stórišju ķ skjóli atvinnusköpunar.  Um leiš og stórišja bżšst ķ einhverju byggšarlaginu munu hin fögru įform bresta.  Stórišjublindan er ekki lęknuš.Ķslandshreyfingin - lifandi land er flokkur til framtķšar.  Umhverfishrašlestin er komin ķ gang.  Žaš er ekki of seint aš stökkva upp ķ meš Ómari og Margréti.  Setjum X viš I og njótum feršarinnar.

 

Snorri Sigurjónsson er félagi ķ Ķslandshreyfingunni - lifandi landi


Framtak fólksins: Įkall

Ósk Vilhjįlmsdóttir fjallar um atvinnumįl, įlver og byggšastefnu: "Ķslensk hįtęknifyrirtęki eru žegar byrjuš aš flytja śr landi! Af hverju er heildardęmiš aldrei rętt? Af hverju rįša stundarhagsmunir og heimtufrekir hérašspólitķkusar feršinni į Ķslandi?"

  

"ŽAŠ er ekki hęgt aš bjarga landsbyggšinni meš žvķ aš byggja įlver ķ hverju byggšarlagi. Žaš veršur aš byggja į fólkinu og framtaki žess," sagši Gušmundur Beck bóndi į Kollaleiru ķ fróšlegu innslagi ķ Kastljósi hinn 28. febrśar. Žar var fjallaš um uppbyggingu įlvers ķ Reyšarfirši og įhrif žess į samfélagiš. Gušmundur hélt žvķ fram aš įlversframkvęmdirnar hefšu lagt samfélagiš sem var žarna fyrir ķ rśst. "Žaš fęr enginn aš fara lengur į sjóinn. Žaš er bśiš aš loka bęši frystihśsinu og fiskimjölsverksmišjunni," sagši hann og bętti svo viš aš žetta vęri oršiš eins-fyrirtękis-samfélag žar sem einn forstjóri ręšur hvaš lifir og hvaš deyr. Žetta eru žung orš manns sem ann sķnu byggšarlagi heitt og telur aš bśiš sé aš eyšileggja žaš.

 Orš Gušmundar um aš byggšastefna verši aš byggjast į framtaki fólksins hefur leitaš į hug minn. Žetta fręga framtak sem er lofaš og prķsaš į tyllidögum og stundum kallaš einstaklingsframtak. Ég sé ekki betur en aš ķslenskir rįšamenn fyrirlķti framtak fólksins. Hin pólitķska atvinnustefna rķkisstjórnarinnar gengur śt į grķšarleg inngrip stjórnvalda ķ atvinnulķfiš. Hśn er ķ raun yfirlżsing um aš framtakssemi einstaklinganna, hugvit, verkvit, žekking og reynsla hafi ekkert aš segja. Hśn felur lķka ķ sér mikla vantrś į hreyfiafli hins frjįlsa markašar.Ķ grein sem Höršur Arnarsson, forstjóri hįtęknifyrirtękisins Marels hf., skrifaši ķ Morgunblašiš nżveriš bendir hann į aš Landsvirkjun nżtur tekjuskattsfrelsis og rķkisįbyrgša og Fjaršaįl er żmist undanskiliš eša fęr verulegan afslįtt af gjöldum og sköttum. Ķslensk hįtękni- og žjónustufyrirtęki njóta ekki žessarar forgjafar. Samkeppnisašstašan er žvķ afar ójöfn. Höršur segir aš starfsmenn fyrirtękja ķ śtflutnings- og samkeppnisišnaši hafi fyrir vikiš oršiš fyrir mikilli kjaraskeršingu. Hluthafar hafi tapaš fé og komiš hafi til gjaldžrota fyrirtękja vegna langvarandi erfišra rekstrarskilyrša. Ķ sama streng tekur Įgśst Gušmundsson, stjórnarformašur Bakkavarar. "Viš Ķslendingar," sagši hann ķ vištali viš Morgunblašiš ķ byrjun febrśar, "erum aš eyša hundrušum milljarša ķ fjįrfestingar sem er fyrirsjįanlegt aš muni skila lķtilli aršsemi". Žaš fer ekkert į milli mįla aš žeim Įgśsti og Herši er mikiš nišri fyrir. Žeir telja aš upp sé runnin ögurstund ķ ķslensku samfélagi. Ég sé ekki betur en aš žeir séu algerlega sammįla Gušmundi į Kollaleiru: Stórišjustefna rķkisstjórnarinnar er aš leggja framtak fólksins ķ rśst: Framtak sem kallast ķslensk śtflutningsfyrirtęki.Kannski er einhverjum huggun ķ žvķ aš rįšherrarnir Geir Haarde og Halldór Įsgrķmsson hafa sagt opinberlega aš viš žurfum engar įhyggjur aš hafa. Žaš geti ósköp vel fariš saman aš byggja upp stórišju og reka į sama tķma öflug ķslensk fyrirtęki ķ sjįvarśtvegi, hįtękni og feršažjónustu. Įgśst og Höršur telja žaš óhugsandi og segja aš samkeppnisašstaša śtflutningsfyrirtękjanna gagnvart nišurgreiddri stórišjunni sé vonlaus. Hverjum į mašur nś aš trśa? Ég get ekki aš žvķ gert aš ég trśi frekar fólki sem hefur nżtt sér žekkingu sķna, reynslu, hugmyndaflug og įręši til aš byggja upp einhver öflugustu śtflutningsfyrirtęki Ķslandssögunnar, ég trśi žeim frekar en rįšherrum sem į unga aldri gengu beint inn sinn flokk og hafa aldrei tekiš neina įhęttu og aldrei komiš nįlęgt atvinnurekstri eša yfirleitt lįtiš sér detta nokkuš frumlegt ķ hug. Mér er raunar fyrirmunaš aš skilja aš rįšherrarnir skuli komast upp meš aš lįta varnašarorš forsvarsmanna Marels og Bakkavarar sem vind um eyru žjóta. Žaš hafa jś margir fleiri varaš viš stórfelldri uppbyggingu įlbręšslu į Ķslandi. Hagfręšingarnir Siguršur Jóhannesson og Žorsteinn Sigurlaugsson hafa gert žaš margoft, viš litlar vinsęldir. Ragnar Įrnason prófessor ķ hagfręši viš HĶ sagši ķ Višskiptablašinu ķ haust aš hagnašur žjóšarinnar af įlbręšslunni vęri lķtill sem enginn. Af hverju kipptist enginn viš? Rįšherrarnir hafa hingaš til haft mikiš įlit į skżrslum og įlitsgeršum Ragnars Įrnasonar og hampaš žeim opinberlega žegar mikiš liggur viš. Allt ķ einu hentar žaš ekki lengur. Samt komust hagfręšingar og fjįrmįlasérfręšingar, sem skrifušu skżrslu um įlvęšinguna į Ķslandi fyrir greiningardeild KB banka ķ haust, aš svipašri nišurstöšu og Ragnar. Heildararšur žjóšarinnar af įbręšslunni er sįralķtill mišaš viš ašrar śtflutningsgreinar: Žjóšararšurinn af einu tonni af bręddu įli er 28 žśsund krónur (žį er ekki dreginn frį mikill umhverfiskostnašur), aršurinn af einum erlendum feršamanni er aš mešaltali 90 žśsund krónur og žjóšin fęr ķ sinn hlut rśmlega 300 žśsund krónur af einu tonni af žorski; ellefu sinnum meira en fyrir eitt tonn af įli. Segja žessar tölur ekki eitthvaš? Ķslensk hįtęknifyrirtęki eru žegar byrjuš aš flytja śr landi! Af hverju er heildardęmiš aldrei rętt? Af hverju rįša stundarhagsmunir og heimtufrekir hérašspólitķkusar feršinni į Ķslandi? Hvaš eru ķslenskir stjórnmįlamenn aš pęla? Hvaš eru Ķslendingar aš pęla? Hvar er sjįlfstęšisfólkiš sem hefur alltaf gagnrżnt forręšishyggju og inngrip rķkisvaldsins ķ atvinnulķfiš? Hvar er samfylkingarfólkiš sem veit ósköp vel aš stórišjustefnan er aš drepa nišur framtak fólksins? - Er ekki kominn tķmi til aš žiš lįtiš flokkshagsmuni vķkja fyrir žjóšarhagsmunum? Rķsiš upp śr lįgkśrunni og lįtiš ķ ykkur heyra! Höfundur er myndlistarmašur og leišsögumašur.

 


Įhrif hnattręnnar hlżnunar į framtķš ķslensks landbśnašar

Eftir AgrDr Ingileif Steinunni Kristjįnsdóttur 

             Um įratuga skeiš hefur veriš reynt aš fella ķslenskan landbśnaš aš hagręšingarstefnu žeirri, sem mjög hefur įtt upp į pallboršiš į Vesturlöndum sķšustu įr. Hefur kerfi žetta ekki gefist betur en svo aš til landaušnar horfir nś į stórum svęšum žar sem hann įšur var blómlegur stundašur. Hefur žessi žróun ekki sķst oršiš vegna mikils reglugeršarfargans, sem ekki tekur alltaf miš af žeim möguleikum sem felast ķ ķslenskum landbśnaši, og žeirrar stašreyndar aš hnattręn lega žessa lands er sś, aš žaš hangir nešan ķ heimskautsbaugnum lengst śti ķ hafi. Žetta leišir til žess ķslenskur landbśnašur getur aldrei framleitt afuršir į verksmišjubśum, sem geta keppt viš hįmarksafrastursbś žeirra svęša heimsins, sem hvaš best eru fallin til verksmišjubśrekstrar. Eini bśreksturinn sem hérlendis ętti aš falla undir stóišjuhatt, vęri raforkusamningar į stórišjuverši viš samtök ķslenskra garšyrkjubęnda įsamt leyfi til žeirra, aš fullvinna framleišslu sķna į heimavelli. Ķslenskir gróšurhśsabęndur nota nęr eingöngu lķfręnar varnir og notkun eiturefna heyrir žar til algerra undantekninga. En vegna sķaukinna krafna um hagręšingu rękta žeir nś oršiš nęr undantekningarlaust ķ vatni, ž.e. svokölluš droparękt ķ vikri. Viš vatnsręktun į tómötum er blandaš 16 frumefnum śt ķ vatniš sem plantan vex ķ, og žessi 16 frumefni eru sķšan einu frumefnin sem finnast ķ plöntusafanum sé hann efnagreindur. Ef sama planta er ręktuš ķ mold og safinn śr henni efnagreindur finnast ķ safanum allt aš 52 frumefni. Žaš segir sig sjįlft aš žeir tómatar sem koma į vatnsręktaša plöntu og plöntu sem hefur vaxiš ķ mold eru ekki eins aš gęšum. Garšyrkja sem fęr rafmagn į stórišjuverši og tekur tillit til įšurnefndra žįtta er komin meš skilyrši til framleišslu į sannkallašri gęšavöru.

 Enn eigum viš ótrślega möguleika į sviši landbśnašar žar sem viš gętum veriš meš hįgęša framleišslu į heimsvķsu, į vistvęnan hįtt og ķ sįtt viš nįttśruna.Žetta felst ekki hvaš sķst žeim möguleikum sem hnattręn hlżnum, miklir ónotašir ręktunarmöguleikar bśjarša og sérstaša ķslensku mjólkurinnar valda.

Hnattręn hlżnun įsamt nżjum ķslenskum byggtegundum sem fram hafa komiš, gera aš verkum aš nś er hęgt aš rękta bygg ķ öllum landshlutum. Alžekkt er aš mun fleiri fóšureiningar fįst af hverjum hektara lands žar sem bygg er ręktaš, en af tśni. Gefur žetta žvķ möguleika į aš nżta ķslensku kżrnar į allt annan hįtt en įšur. Nś er kśabśskapur įn innflutts erfšabreytts maķs allt ķ einu framkvęmanlegur. Aukin byggręktun gerir žaš aš verkum aš hęgt er aš hafa sama fjölda kśa į mun minna landsvęši en įšur, ef nęr eingöngu į aš nota ķslenskt fóšur. Žetta, įsamt žvķ aš mjólk okkar kśakyns hefur žį sérstöšu aš ķ henni er sérstakt prótein beta casein A2 sem viršist hindra nżgengi insślķnhįšrar sżkursżki, en mjög lķtiš af A1 og B afbrigšum žessa próteins, sem flżta žróun sykursżki hjį tilraunadżrum. Ķ mjólk frį Skandinavķu sem rannsökuš hefur veriš var mjög lķtiš af verndandi próteininu en aftur į móti mikiš af žeim sem flżta žróun sykursżki. Žó hefur hlutfalliš ķ ķslensku mjólkinni dalaš nokkuš sķšan innfluttur maķs tók aš öllu aš koma ķ staš grasköggla.

 

Meš žvķ aš ala kżrnar į byggi, tapast ekki sį grófleiki śr fęšunni sem viršist okkar kśakyni svo naušsynlegur til heilbrigšis. Žótt aušvitaš verši framleišslan į hverja kś okkru minni, en ef ališ er į maķs.

 

Žessi mjólk ķslenska kśakynsins er afar dżrmętt hrįefni til hįgęša śrvinnslu į heilsumjólk, sem vinna mętti śr t.d. žurrmjólkurduft til śtflutnings til žess aš nota ķ hįgęša barnamat ef rétt er aš mįlum stašiš. Žį er žaš ekki spurning aš ostar śr okkar vistvęnu mjólk hefšu ekki sķšri slagkraft inn į heimsmarkašinn en svissneskir ostar. Sérstaklega ef  sprota- og nżsköpunarfyrirtękjum ķ landbśnaši vęri gert léttara fyrir. Óframleišslutendgir styrkir til kśabęnda, sem į nśverandi fjįrlögum nema 20 milljónum króna gętu hér aukist į kostnaš beinna framleišslustyrkja til verksmišjubśa ķ mjólkurframleišslu, sem į nśgildandi fjįrlögum nema 4 milljöršum og 91 milljón króna.   

  

Til žess aš framtķš ķslensks landbśnašar megi blómstra žarf  aš gera allri nżsköpun og sprotafyrirtękjum léttara fyrir, ekki bara aš žvķ er viškemur mjólkinni heldur lķka višvķkjandi kjötframleišslu- og fullvinnslu allri, įsamt og allri annarri framleišslu. Hér er til dęmis engin kśariša, žannig aš hreint nautakjöt gęti lķka oršiš söluvara. Mjög naušsynlegt er ķ žessu tilliti aš unnt verši aš stofna litlar til mešalstórar framleišslueiningar, ķ stķl viš Stóruvallabśiš, til žess aš fullvinna vörur śr hrįefninu. Žetta gerir žaš aš verkum, aš rekjanleiki vörunnar veršur svo miklu aušveldari og óhagganlegri. Hér vęri um aš ręša hįgęša framleišslu į heimsvķsu, sem unnt vęri aš selja śt um allan heim, sem veršmęta hįgęšavöru.

 

Til eru jurtir sem vaxa mun betur į Ķslandi en ķ öšrum löndum. Žessar jurtir žurfa svalt śthafsloftslag til aš nį fullum krafti. Vegna hnattręnnar hlżnunar veršur sķfellt erfišara aš rękta žessar jurtir t.d. į meginlandi Evrópu. Hér er um aš ręša jurtir eins og taraxacum fķfil sem mikiš er notašur sem salat viš Mišjaršarhafiš og er ķ raun tśfķfillinn okkar ķslenski. Önnur jurt er ętihvönnin sem hefur kjörskilyrši hér į landi įsamt myntum og blóšbergi. Fer vel aš nota ętihvönn ķ sįšskiptaręktun į móti byggi. Hér er enn möguleiki fyrir spotafyrirtęki og nżsköpun aš koma inn af mun meiri krafti en nś er, sé reglugeršaumhverfiš gert einfaldara og meira hvetjandi fyrir atvinnustarfsemi af žessum toga.

 

Į žann hįtt sem nś hefur veriš fjallaš um vęri sess ķslensks landbśnašar mjög sterkur og viš žyrftum litlu aš kvķša žótt WTO samningarnir eša annaš žess hįttar sem fylgir hnattvęšingunni tękju burt verndartolla.

  

Žaš sem viš hefšum fram aš bjóša er žį  einstök veršmęt hįgęšavara;

  

Hreint vatn – Hreint loft – vistvęn framleišsla – aušrekjanleiki

  

Vistvęnn hįgęša landbśnašur er nś žegar veršmęt verslunarvara um allan heim.

  Ef viš vinnum śr möguleikum ķslensks landbśnašar į žennan hįtt vęrum viš aš nżta okkur hnattvęšinguna Žar sem ašrar žjóšir gętu traušla framleitt žessa hįgęša hollustu vöru, sem fólk keypti sér til heilsubótar.  

Eldfjalla- og aušlindagaršur į Reykjanesskaga, einstakt tękifęri fyrir śtivist, fręšslu og atvinnusköpun

Eftir Įstu Žorleifsdóttur

asta

 

Er žaš raunhęf hugmynd aš gera Reykjanesskagann aš eldfjalla- og aušlindagarši frį Reykjanestį  aš Žingvallavatni? Hvernig getur slķkur garšur og starfsemi tengd honum skapaš mörg hundruš, jafnvel žśsundir fjölbreyttra starfa?

Reykjanesskaginn bżr yfir einstökum möguleikum. Jaršfręšileg sérstaša į heimsvķsu, frįbęr tękifęri til śtivistar, fręšslu og heilsueflingar, aš ógleymdum fjórum jaršvarmavirkjunum og žekkingu sem af žeim hefur hlotist. Aš lęra, nżta og njóta vęru réttmęt einkunnarorš Eldfjalla- og aušlindagaršs į Reykjanesskaga.

Bestu ašstęšur

Ķsland liggur ķ alfaraleiš, mišja vegu milli Noršur Amerķku og Evrópu og stutt aš skreppa hingaš meš hópa nįmsmanna į öllum skólastigum ķ flugi. Ķ ašeins fįrra mķnśtna fjarlęgš frį alžjóšaflugvelli er margt sem nįttśruunnendur dreymir aš sjį. Hér er gott ašgengi og hęgt aš upplifa undramargt meš žvķ einu aš stķga śt śr bķlnum. Umhverfis Eldfjallagaršinn eru bęir sem bjóša upp į gistingu, afžreyingu og žjónustu fyrir feršamenn en einnig hįžróaša žekkingaržjónustu. Einfaldlega allt til alls.

 Lifandi jörš

Jaršsagan er heillandi og į fįum stöšum opnast jaršsögubókin betur en hér į Reykjanesskaganum ķ fjölbreyttum jaršmyndunum. Hér mį sjį śthafshrygg koma į land og į  “Brśnni milli heimsįlfa” er hęgt aš ganga milli Amerķku og Evrópu. Sjį hvernig landiš hefur glišnaš, sprungur opnast, gķgar myndast og hraun runniš. Landiš stękkar sķgandi, lśshęgt męlt ķ mannsęvinni en į ęgihraša ķ samanburši viš ęvi Jaršar, aš mešaltali 2 sentimetra į įri.

Hér eru eldgķgar af öllum geršum og merkileg fjöll mynduš viš eldgos undir jökli, bólstraberg og móberg, t.d. viš Kleifarvatn žar sem ķ kaupbęti bżr skrķmsli. Litskrśšugt berg ķ Trölladyngju gefur Landmannalaugum lķtiš eftir og śtsżniš af Keili er stórbrotiš. Dyngjur nefnast flatir hraunskildir og móšir žeirra, Skjaldbreišur, rķs viš endimörk garšsins ķ noršri en litlar systur skreyta skagann, sumar śr bergi svo djśpt śr išrum jaršar aš žaš geymir jafnvel lykilinn aš uppruna vatnsins į Jöršinni.

Į Reykjanesi brżtur śthafsaldan bergiš af ógnarkröftum, molar ķ spaš og skolar upp ķ Sandvķkina. Nęsta land beint ķ sušur er Sušurskautslandiš. Krķsuvķkurberg og Festarfjall full af fugli, sślur og lundar sveima um. Aš leggjast ķ mjśkan mosa er vandfundinn lķfsreynsla ķ öšrum löndum. Reykjanesskaginn er unašsreitur nįttśruskošara og ljósmyndara, hrein upplifun. Hér eru hįhitasvęši meš litrķkum ólgandi leirhverum, öskrandi gufuaugum og hęglįtum vatnshverum. Hér gengur sjórinn inn ķ bergiš, mętir orku śr išrum jaršar, hitnar og breytist ķ sjóšheitan jaršsjó sem nżttur er ķ Blįa lóninu og geymir lękningamįtt. Jafnvel ķ fślasta sjóšandi leirpytti er lķf, frumstęšar lķfverur sem una sér viš öfga. Geymir Reykjanes aš lykil aš uppruna lķfsins eša vķsbendingar um mögulegt lķf į öšrum hnöttum?

 Įhugaverš atvinnutękifęri

Tękifęri til nżtingar nįttśrunnar til heilsubótar eru grķšarleg. Ekki sķšri möguleikar eru ķ sérhęfšum žekkingarsetrum sem selja vķsindamönnum um vķša veröld ašgengi aš einstakri nįttśru og žekkingu meš ašstöšu fyrir lķf-, tękni- og jaršvarmarannsóknir. Orkuveriš jörš leikur lykilhlutverk ķ fręšslu. Žį eru ótalin feršažjónustan og żmis störf innan garšsins. 

Eldfjalla- og aušlindagaršur getur skapaš fjölmörg störf og milljaršatekjur, ef viš viršum nįttśruna og sżnum varfęrni ķ nżtingu hennar.

 

Aš lęra, nżta og njóta gętu veriš einkunnarorš Eldfjalla- og aušlindagaršs į Reykjanesskaga.

 Įsta Žorleifsdóttir er jaršfręšingur

 


Endalok mśgmennisins. Hljóšlįt, frišsamleg bylting breišist śt um Evrópu

Eftir Elviru Méndez Pinedo

Elvira

Elvira Méndez Pinedo
Eftir Elviru Méndez Pinedo: "Nż stjórnmįlahreyfing hefur fęšst og tilgangur hennar er aš virkja žį sem hugsa gagnrżniš, hafa eigin skošanir og koma meš djarfar lausnir."

Įriš 1928 gaf Ortega y Gasset, ungur spįnskur heimspekingur, śt bók žar sem hann reyndi aš sjį fyrir um framtķšaržróun 20. aldarinnar. Titill bókarinnar var Bylting mśgsins (La rebelión de las masas) og nįši hśn į skömmum tķma mikilli śtbreišslu enda prentuš į mörgum tungumįlum. Hann spįši žarna fyrir um žaš sem sķšar hefur veriš kallaš "mśgsamfélagiš". Žaš er samfélag žar sem fólk hefur sankaš aš sér veraldlegum eigum, en er jafnframt aš mestu hętt aš hugsa gagnrżniš og hefur misst įhugann į stjórnmįlum. Manngerš žessa samfélags, mśgmenniš, er eins og fordekrašur krakki sem telur sig eiga rétt į öllu. Mśgmenniš er žurftafrekt og sķóįnęgt. Žaš neytir alls sem nįttśran gefur af sér įn žess aš leiša hugann aš žvķ hvašan žaš kemur. Mśgmenniš trśir hvorki į ęšri skyldu né aš žvķ beri aš fórna einhverju, žaš heimtar bara sitt og vill hafa žaš gott. Fįmenn valdstjórn į aušvelt meš aš stżra mśgmenninu aš vild enda hefur žaš hvorki langtķmaminni né į žaš sér framtķšarsżn fyrir samfélagiš.

Žvķ mišur ręttust spįdómar Ortega y Gasset og 20. öldin varš öld mśgmennisins og sigurgöngu mśgsamfélagsins. Nś er hins vegar nż frišsamleg hreyfing aš taka į sig mynd. Žaš fer svo hljótt um hana aš viš tökum varla eftir henni. Žessi hreyfing er lķtt sżnileg en stašreyndirnar tala sķnu mįli. Hugrakkt fólk sem tilheyrir 21. öldinni hefur įkvešiš aš žaš vilji ekki lengur vera mśgmenni og žaš fer eins og eldur um sinu. Vķša um heim, en einkum ķ Evrópu, hlżša karlar og konur kalli skyldunnar, endurheimta gagnrżnisraddir sķnar og kalla į nżjan heim, į alžjóšleg lög um nżja heimsskipan, į nišurfellingu manngeršra vķglķna, į breytta hagžróun sem ver jöršina fyrir yfirvofandi hamförum, sem hefur löngu veriš varaš viš. Žetta fólk hefur smįtt og smįtt oršiš mešvitaš um rétt sinn og er byrjaš aš nżta sér hann. Žetta er hljóšlįt bylting hins venjulega fólks. Mśgmenniš er dautt og nż manngerš er komin fram į sjónarsvišiš. 50 įrum eftir stofnun Evrópusambandsins viršir žessi nżi venjulegi mašur aš vettugi žęr reglur sem eru viš lżši og rśstar mśrum milli žjóšrķkja. Veraldarvefurinn og lżšręšishefšin eru loksins aš gefa hinum venjulega manni žį rödd og žann vettvang sem hann žurfti į aš halda.

Samruni Evrópu hefur gert žessa vitundarvakningu mögulega. Nżtt evrópskt hugarfar hefur oršiš til eftir aš žjóšrķkin afsölušu sér fullveldi sķnu til stofnana Evrópu. Viš teljum réttindi vera sjįlfsögš sem voru ekki einu sinni til fyrir 50 įrum, eins og feršafrelsi, réttinn til aš vinna og setjast aš hvar sem viš viljum ķ Evrópu, til žess aš ganga ķ hjónaband meš öšrum Evrópubśa, til žess aš senda börn okkar ķ skóla til annarra Evrópulanda, til žess aš vera sjśkratryggš žegar viš feršumst um įlfuna, til žess aš geta keypt eignir ķ śtlöndum, til žess aš geta stofnaš fyrirtęki og fjįrfest aš lyst vķša um heim. Mestu varšar žó aš viš bśum viš evrópskt réttarkerfi sem sįttmįlar Evrópusambandsins fęršu borgurunum andstętt sįttmįlum evrópska efnahagssvęšisins eša öšrum alžjóšasįttmįlum, sem veita žvķ mišur venjulegum borgurum takmarkašan ašgang, ef žį nokkurn. Alžjóšlegir dómstólar eru einungis opnir fyrir rķkjum og alžjóšastofnunum. Ķ 50 įr hafa borgarar Evrópu hins vegar getaš fariš meš kęrumįl sķn gegn eigin rķki eša stofnunum Evrópu til Evrópudómstólsins ķ Lśxemborg eša jafnvel til mannréttindadómstólsins ķ Strassborg.

Davķš gegn Golķat. Borgarar gegn rķkjum. Ašgangur borgaranna aš yfiržjóšlegum dómstólum gęti hafa veriš kveikjan aš hinni hljóšlįtu byltingu sem nś į sér staš ķ Evrópu. Žessi žróun hefur getiš af sér hreyfingu sem hvorki veršur stöšvuš né veršur henni umsnśiš vegna žess aš hśn hefur breytt žvķ hvernig Evrópubśar skynja heiminn. Hśn hefur getiš af sér žennan nżja mann.

Į sama tķma og stjórn Bandarķkjanna reynir aš eyšileggja žann įrangur sem hefur nįšst meš alžjóšlegum lagasetningum og aš grafa undan veikburša yfirrįšum Sameinušu žjóšanna meš žvķ aš tendra ófrišarbįl ķ nafni "fyrirbyggjandi strķša" er hinn nżi mašur sannfęršur um aš öll lönd hafi rétt og beri sišferšileg skylda til aš skipta sér af innanrķkismįlum annars rķkis ef žjóšarmorš į sér staš, ef žjóšin sveltur, ef kemur til hamfara į borš viš flóšbylgjur eša jaršskjįlfta og žegar umhverfisslys eru yfirvofandi. Hinn nżi mašur umber hvorki spillingu, ranglęti né dįnartilfelli sem eru afgreidd sem hlišarverkanir įstands (collateral damage).

Žessi nżi mašur fer śt į götu og mótmęlir frišsamlega. Hann trśir į nżja tegund grasrótarlżšręšis, hreyfingu sem kemur nešan frį og leitast viš aš komast til valda į eins frišsamlegan og skilvirkan hįtt og unnt er vegna žess aš hinar gömlu stofnanir takast ekki į viš ašstešjandi vandamįl nżrrar aldar. Žessi mašur trśir aš vald geti breyst og aš samfélagiš geti endurnżjast. Hann tekur žįtt ķ borgaralegu félagsstarfi, sinnir sjįlfbošastarfi ķ frjįlsum félagasamtökum og er kannski virkur ķ nżjum stjórnmįlaflokkum.

Heimurinn er ein heild ķ augum žessa manns. Žaš er ekki hęgt aš sundra heiminum af fjölžjóšafyrirtękjum, alžjóšlegum glępahringjum eša jafnvel rķkjum. Žessi mašur skilur aš žjóšrķki ein og sér hafa ekki burši til aš takast į viš vandamįl samtķmans eins og hryšjuverkastarfsemi, mansal, styrjaldir, eyšni eša fįtękt. Žjóšir verša aš taka höndum saman. Ef Evrópa hefur ekki bolmagn eša rétt til inngripa žį leitar žessi mašur annarra alžjóšlegra lausna į vandanum sem viš blasir. Dómari į Spįni, hinn fręgi "juez Baltasar Garzón" leggur til nżjan lagalegan grunn aš žessari umbyltingu alžjóšlegrar skipunar. Ég er viss um aš Ortega y Gasset vęri stoltur af honum vegna žess aš hann er sönnun žess aš hiš śrelta mśgmenni 20. aldar er lišiš undir lok.

Žessi nżi mašur er hvergi jafn eftirtektarveršur og ķ višhorfum sķnum til umhverfismįla. Śt um alla Evrópu er nż kynslóš fólks sannfęrš um aš "framfarir" geti veriš į kostnaš samfélagslegra umbóta. Hagvöxtur getur veriš į kostnaš nįttśru sem er of viškvęm til aš lifa af. Allt ķ einu viršist sem tapašir mįlstašir vakni į nż til lķfsins sem sést hvaš best į žvķ aš krafan um aš samžykkja Kyoto bókunina hefur aldrei veriš hįvęrari en einmitt nśna. Heimildarmynd Al Gore, "Óžęgilegur sannleikur" er bara toppurinn į ķsjakanum.

Ķsland er ekki undanskiliš byltingu hins venjulega manns. Ę fleira fólk lętur ķ sér heyra um framtķš lands sķn og samfélagsins. Bókin um Draumalandiš varš metsölubók žvert į allar vęntingar. Žetta sést lķka į titringnum ķ kringum žį hreyfingu sem Framtķšarlandiš stendur fyrir. 15000 manns fylgdu kalli einstaks og hugrakks manns og gengu ķ žögn nišur Laugarveginn og syrgšu nįttśru sem var žeim glötuš um aldur og ęvi. Žessa hreyfingu vantaši sterka rödd og Ómar var mašurinn sem tendraši eldinn. Nż stjórnmįlahreyfing hefur fęšst og tilgangur hennar er aš virkja žį sem hugsa gagnrżniš, hafa eigin skošanir og koma meš djarfar lausnir. Ķ leit aš nżja manninum.

Elvira er doktor ķ Evrópurétti, og virkur félagi ķ Ķslandshreyfingunni - lifandi landi. 

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband